جدی ۳۰, ۱۳۹۶

زد وبندهای سیاسی دلیل کاهش افغانی در برابر دالر شده است

در روزهای پسین نرخ دالر در بازار ارز افغانستان به‌صورت بی‌سابقه‌ای افزایش یافته‌است. اکنون یک دالر به ۶۹ افغانی و ۵۰ پول تبادله می‌شود. بانک مرکزی افغانستان تنش‌های سیاسی اخیر میان حکومت و عطامحمد نور و آغاز سال مالی ۱۳۹۷ و افزایش نرخ دالر در بازارهای منطقه را از علت‌های عمدهٔ افزایش نرخ دالر در بازار عنوان می‌کند.
ایمل هاشور سخن‌گوی بانک مرکزی گفته است، تنش‌های سیاسی اخیر در کشور سبب شده که شهروندان به پول افغانی بی‌اعتماد شوند. او همچنان گفته است، آغاز سال مالی نیز یکی از عوامل افزایش نرخ دالر است؛ زیرا وزارت مالیه پول اکثر پروژه‌ها را در ماه قوس تادیه/پرداخت می‌کند. پولی که برای پروژه‌ها می‌پردازد هم به افغانی است. با این حساب پول افغانی به‌صورتی فزاینده وارد بازار ارز افغانستان شده‌است. براساس قانون عرضه و تقاضا، ورود بیش از حد پول افغانی در بازار سبب افزایش نرخ دالر شده‌است.
با آن‌هم برای جلوگیری از نوسان فاحش نرخ مبادله، سیاست پولی «لیلام دالر» جزء برنامه‌های بانک مرکزی است. به‌گفتهٔ آقای هاشور بانک مرکزی عجالتاً برای این‌که ثبات افغانی در مقابل دالر را حفظ کرده باشد تنها در ماه قوس سال روان ۲۹۱ میلیون دالر را در بازار لیلام کرده‌است.
به‌باور آقای هاشور عامل دیگری که در افزایش نرخ دالر دخیل است، کاهش نرخ اسعار خارجی مثل کلدار پاکستانی و هندی و تومان ایرانی نسبت به دالر است: «در کل نرخ دالر در بازارهای منطقه بلند رفته‌است.»
او مدعی است که یک روپیهٔ پاکستانی ۶ درصد، روپیهٔ هندی نیز ۴ درصد و ریال ایرانی ۱۲ درصد ارزش خود را در مقابل دالر از دست داده در حالی‌که قیمت افغانی ۴ درصد کاهش یافته‌است.
وی می‌افزاید که اگر تنش‌های سیاسی فروکش کند و در عین حال عرضهٔ مصارف برای تأمین پروژه‌ها کاهش یابد نرخ دالر نیز کاهش خواهد یافت و اعتماد مردم نسبت به پول افغانی افزایش می‌یابد: «ما خوشبین هستیم که با برطرف شدن این دو عامل بتوانیم ثبات پولی خود را بازیابیم».
در سوی دیگر اتحادیهٔ صرافان می‌گوید که تنش‌های سیاسی دخل چندانی به افزایش نرخ دالر ندارد، بلکه نبود یک سیاست پولی درست و غفلت بانک مرکزی از این‌که چه مقدار پول افغانی در بازار در گردش است عامل اصلی کاهش ارزش افغانی در بازار است.
محمدهاشم روضه‌ای سخن‌گوی اتحادیهٔ صرافان گفته است، قبلاً بانک مرکزی بر اساس سنجش هر هفته نزدیک به ۴۰ الی ۵۰ میلیون دالر را در بازار لیلام می‌کرد و این سبب می‌شد که ثبات پول افغانی در مقابل دالر حفظ شود. اما حالا این سنجش از دستش رفته‌است.

آقای روضه ای تاکید کرده است: «ما در مدت ۱۵ سال گذشته در افغانستان مدام شاهد تنش‌های سیاسی بوده‌ایم ولی هیچ‌گاهی نرخ دالر تا این حد بالا نرفته بود. حرف اصلی این است که بانک مرکزی سیاست پولی درستی ندارد.»
به گفته او، بالارفتن نرخ دالر سبب شده‌است که نرخ تمام کالاها در کشور افزایش یابد: «قیمت دالر رو به افزایش است. فعلاً یک دالر آمریکایی به ۷۰ افغانی و ۵۰ پول تبادله می‌شود. یک غریب و بیچاره که قبلاً نانی که به ده افغانی می‌خرید را دو نفر را سیر می‌کرد اما حالا با همان ده افغانی یک نفر سیر می‌شود.»
غلام‌نبی دکاندار مندوی کهنهٔ کابل گفته است، از دو روز به این‌سو با افزایش نرخ دالر در بازار قیمت مواد خوراکه و اولیه نیز بالا رفته‌است: «چای خوب که قبلاً به ۲۶۰ افغانی می‌فروختیم، حالا به ۳۰۰ افغانی رسیده؛ بوره کیلویی ۴۰ افغانی بود، حالا ۴۵ افغانی شده؛ برنج کیلویی ۱۰۰ افغانی بود، حالا ۱۲۰ افغانی می‌فروشیم؛ لوبیا کیلویی ۱۰۰ افغانی بود حالا به ۱۲۰ افغانی می‌فروشیم. در کل نرخ مواد افزایش یافته‌است.»
افغانستان کشوری وارداتی و وابسته به کمک‌های خارجی است. اکثر کالاهای وارداتی به دالر خریده می‌شود. از سویی هم به‌دلیل ناامنی و نبود امکانات درست مثل سردخانه‌ها و ذخیره‌گاه‌های بزرگ، واردات بازرگانان افغانی روزمره و اندک است. با این حساب در صورت بالا رفتن نرخ دالر، قیمت مواد نیز خیلی فوری و آنی افزایش می‌یابد.
صیام پسرلی سخن‌گوی اتاق‌های تجارت و صنایع گفته است: «با افزایش نرخ دالر در کشور تمام مواد وارداتی نیز قیمت می‌شود. زیرا بازرگانان به‌صورت روزمره و اندک کالا وارد می‌کنند. ما ذخیره و گدام نداریم. اوضاع امنیتی هم خراب است. سردخانه‌ها وجود ندارد. برق منظم نیست. اگر تجاران مال زیاد وارد کنند ممکن در وقت کم به‌دلیل نبود امکانات فاسد شود.»
اوهمچنان گفته است، نوسان در نرخ دالر هماره بازرگانان را نیز متضرر کرده و تجاران در افغانستان همهٔ پول خود را به‌صورت افغانی در بانک‌ها جابه‌جا کرده‌اند. قراردادی‌های هم همه به افغانی است. به گفتۀ او، وقتی که تازه قرارداد عقد می‌شود نرخ دالر به ۶۵ افغانی است اما چندی بعد دالر از هفتاد افغانی نیز بلند می‌رود و این‌طوری بازرگان متضرر می‌شوند؛ زیرا تمام دادوستد در بازارهای بین‌المللی به دالر است.
به باور آگاهان پس از خروج نیروهای خارجی از کشور و کاهش کمک‌های جامعهٔ جهانی نرخ دالر افزایش یافت.
سیف‌الدین سیحون کارشناس امور اقتصادی و استاد اقتصاد در دانشگاه کابل به این باور است که با ورود نیروهای خارجی و سرازیر شدن کمک‌های بین‌المللی به افغانستان، دالر نیز به‌صورت فزاینده‌ای وارد افغانستان شد و نرخش هم متعادل بود، اما پس از سال ۲۰۱۴ با بیرون شدن نیروهای خارجی و کاهش کمک‌های بین‌المللی دالر نیز از افغانستان خارج شد. حالا براساس قانون عرضه و تقاضا چون دالر در افغانستان کم شده ارزشش بلند رفته‌است.
دلیل دیگری که آقای سیحون از آن به‌عنوان عامل افزایش نرخ دالر یاد می‌کند، خارج شدن سرمایهٔ بازرگانان افغان از افغانستان به‌دنبال افزایش ناامنی است.
به‌باور آقای سیحون حکومت افغانستان می‌تواند در درازمدت با جذب سرمایه‌گذاری خارجی، استخراج معادن و افزایش صادرات ثبات پول افغانی را تأمین کند. اما در کوتاه‌مدت پیشنهاد می‌کند که بانک مرکزی با عرضهٔ بیشتر دالر در بازار از ذخیرهٔ ۱ میلیارد دالری که برای تأمین ثبات پولی از آن استفاده می‌شود، نرخ دالر را در بازار ارز کاهش دهد.

Please rate this

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *